Skip to content

11.9 — Tham Số Mẫu Không Phải Kiểu (NTTP) ​


🎯 Mục Tiêu Bài Học ​

  • Phân biệt giữa Tham số kiểu (Type Template Parameter) và Tham số không phải kiểu (Non-Type Template Parameter - NTTP).
  • Ứng dụng NTTP để truyền hằng số compile-time vào hàm hoặc lớp mà không tốn chi phí bộ nhớ runtime.
  • Cập nhật C++20 mở rộng cho NTTP: Cho phép số thực double và lớp ký tự.

1. NTTP Là Gì? ​

Thay vì truyền một Kiểu dữ liệu (typename T), Tham số mẫu không phải kiểu (NTTP) cho phép bạn truyền một Giá trị hằng số cố định (constexpr value) vào template ngay tại thời điểm biên dịch!

cpp
#include <iostream>

// N là một Non-type template parameter kiểu int
template <int N>
void printNTimes()
{
    for (int i{ 0 }; i < N; ++i)
        std::cout << "*";
    std::cout << '
';
}

int main()
{
    printNTimes<5>();  // Compiler sinh ra hàm in 5 dấu sao
    printNTimes<10>(); // Compiler sinh ra hàm in 10 dấu sao

    return 0;
}
mermaid
flowchart TD
    NTTP["Template: template &lt;int N&gt; void printNTimes()"]
    NTTP -->|N = 5 tại compile-time| Func5["Hàm thực thi 1:
Vòng lặp for cố định với hằng số 5"]
    NTTP -->|N = 10 tại compile-time| Func10["Hàm thực thi 2:
Vòng lặp for cố định với hằng số 10"]

2. Các Kiểu Được Phép Dùng Làm NTTP ​

Trong C++11/C++17:

  • Các kiểu số nguyên (int, char, long, size_t, bool, enum).
  • Con trỏ và tham chiếu tới đối tượng có thời gian sống tĩnh (static linkage).

Từ C++20:

  • Cho phép số thực (float, double).
  • Cho phép các lớp đối tượng Literal Class (như chuỗi compile-time).

3. Lợi Ích Vượt Trội Về Hiệu Năng ​

  1. Tối ưu hóa vòng lặp (Loop Unrolling): Vì compiler biết trước chính xác số lần lặp N tại compile-time, nó có thể trải phẳng vòng lặp thành các lệnh CPU liên tiếp, loại bỏ hoàn toàn chi phí rẽ nhánh và kiểm tra điều kiện lặp.
  2. Kích thước mảng tĩnh cố định: Là nền tảng để xây dựng std::array<T, N> siêu tốc độ trên Stack thay thế mảng C-style.

📝 Bài Tập Tự Luyện & Quiz Củng Cố ​

Câu hỏi 1: ​

Đoạn code sau có biên dịch được không?

cpp
template <int N>
void foo() {}

int main()
{
    int x = 5;
    foo<x>();
    return 0;
}

A) Biên dịch bình thường.
B) Lỗi biên dịch vì x không phải là hằng số constexpr.

[Xem lời giải]

Đáp án đúng: B
Giải thích: Đối số truyền vào cho NTTP bắt buộc phải là một hằng biểu thức tính toán được tại compile-time (constexpr). Biến x là biến cục bộ runtime nên không thể dùng làm đối số NTTP. Muốn hợp lệ, bạn phải sửa thành: constexpr int x = 5;.