Skip to content

26.1 — Mẫu Lớp (Class Templates) ​


🎯 Mục Tiêu Bài Học ​

  • Hiểu định nghĩa và cú pháp tạo Mẫu Lớp (Class Template) trong C++.
  • Nắm vững cơ chế Khởi tạo mẫu (Template Instantiation) tại thời điểm biên dịch.
  • Hiểu tại sao phần định nghĩa hàm thành viên của template bắt buộc phải đặt trong tệp Header (.h).

1. Class Template Là Gì? ​

Trong bài học về Container ở Chương 23, chúng ta đã viết lớp IntArray dành riêng cho kiểu số nguyên int. Nếu sau đó bạn cần một mảng chứa số thực double, chuỗi std::string, hay đối tượng Point, bạn sẽ phải viết lại toàn bộ mã nguồn của từng lớp tương ứng?

Class Template (Mẫu Lớp) giải quyết dứt điểm sự trùng lặp này bằng cách biến kiểu dữ liệu thành một tham số (template <typename T>):

cpp
#include <iostream>
#include <cassert>

// Khai báo Class Template
template <typename T>
class Array
{
private:
    int m_length{ 0 };
    T* m_data{ nullptr }; // Mảng dữ liệu kiểu T tổng quát

public:
    Array(int length) : m_length{ length }
    {
        assert(length > 0 && "Kich thuoc phai > 0");
        m_data = new T[length]{};
    }

    ~Array()
    {
        delete[] m_data;
    }

    // Cấm sao chép đơn giản để bảo vệ bộ nhớ
    Array(const Array&) = delete;
    Array& operator=(const Array&) = delete;

    T& operator[](int index)
    {
        assert(index >= 0 && index < m_length);
        return m_data[index];
    }

    int getLength() const { return m_length; }
};

int main()
{
    // Khởi tạo mảng số nguyên
    Array<int> intArray{ 3 };
    intArray[0] = 10;
    intArray[1] = 20;
    intArray[2] = 30;

    // Khởi tạo mảng số thực
    Array<double> doubleArray{ 2 };
    doubleArray[0] = 3.14;
    doubleArray[1] = 2.71;

    std::cout << "intArray[1] = " << intArray[1] << '\n';
    std::cout << "doubleArray[0] = " << doubleArray[0] << '\n';

    return 0;
}

2. Bản Chất: Template Không Phải Là Mã Thực Thi! ​

Một hiểu lầm phổ biến là nghĩ rằng Array<T> là một lớp thực tế được tạo ra trong nhị phân. Thực tế:

  • Template chỉ là một bản thiết kế mẫu (Blueprint) gửi cho trình biên dịch.
  • Khi compiler bắt gặp dòng code Array<int>, nó sẽ tự động sinh mã nguồn nhị phân cho một lớp thực thụ mang tên Array<int>.
  • Khi nó gặp Array<double>, nó sinh tiếp một lớp thứ hai hoàn toàn độc lập mang tên Array<double>.
  • Nếu bạn không sử dụng template với kiểu nào, compiler sẽ không sinh ra bất kỳ byte mã máy nào!

3. Cạm Bẫy Phân Tách Header Và CPP ​

Lỗi Trình Liên Kết Kinh Điển (Linker Error LNK2019 / undefined reference)

Với các lớp thông thường, chúng ta đặt khai báo trong .h và định nghĩa thân hàm trong .cpp. Nhưng với Class Template, bạn BẮT BUỘC PHẢI ĐẶT CẢ KHAI BÁO LẪN ĐỊNH NGHĨA TRONG CÙNG MỘT TỆP HEADER!

Lý do: Khi một file .cpp khác gọi Array<int>, compiler tại tệp đó bắt buộc phải nhìn thấy toàn bộ mã nguồn của template để có thể "nhân bản" và biên dịch ra lớp Array<int>. Nếu thân hàm nằm ở .cpp khác, compiler sẽ không thể sinh mã và Linker sẽ báo lỗi undefined reference khi kết nối chương trình!