Giao diện tối
17.9 — Số Học Con Trỏ và Toán Tử Chỉ Số (Pointer Arithmetic & Subscripting)
🎯 Mục Tiêu Bài Học
- Hiểu bản chất thực sự của toán tử chỉ số:
arr[i]thực chất là*(arr + i). - Nắm vững các quy tắc của Số học con trỏ (Pointer Arithmetic): cộng, trừ con trỏ với số nguyên.
- Hiểu sự mở rộng bước nhảy theo kích thước kiểu dữ liệu (
sizeof(T)). - Giải thích sự kỳ dị nổi tiếng của ngôn ngữ C: Tại sao
i[arr]hoàn toàn hợp lệ và tương đươngarr[i].
1. Số Học Con Trỏ (Pointer Arithmetic)
Khi bạn cộng một số nguyên vào một con trỏ, con trỏ không đơn thuần tăng thêm $n$ byte. Nó sẽ nhảy tới ô nhớ cách đó $n$ phần tử, tức là tăng thêm $n imes ext{sizeof}(T)$ bytes:
cpp
#include <iostream>
int main()
{
int arr[]{ 10, 20, 30, 40 };
int* ptr{ arr }; // ptr trỏ tới arr[0] (giả sử địa chỉ 0x1000)
std::cout << "ptr: " << ptr << " -> Gia tri: " << *ptr << '
'; // 0x1000 -> 10
std::cout << "ptr + 1: " << (ptr + 1) << " -> Gia tri: " << *(ptr + 1) << '
'; // 0x1004 (+4 bytes) -> 20
std::cout << "ptr + 2: " << (ptr + 2) << " -> Gia tri: " << *(ptr + 2) << '
'; // 0x1008 (+8 bytes) -> 30
return 0;
}mermaid
graph LR
subgraph MemoryScale ["Quy Tắc Bước Nhảy Số Học Con Trỏ (int = 4 bytes)"]
direction LR
P0["ptr (0x1000)<br/>Giá trị: 10"] -->|"+1 (+4 bytes)"| P1["ptr+1 (0x1004)<br/>Giá trị: 20"]
P1 -->|"+1 (+4 bytes)"| P2["ptr+2 (0x1008)<br/>Giá trị: 30"]
end2. Bí Mật Của Toán Tử Chỉ Số []
Trong ngôn ngữ C và C++, toán tử arr[i] không phải là một phép toán cơ bản độc lập. Nó được định nghĩa chính xác theo chuẩn ISO C++ như sau:
$$\mathbf{arr[i] \iff *(arr + i)}$$
Khi bạn viết arr[2]:
arrsuy biến thành con trỏ trỏ tới phần tử0.- Thực hiện số học con trỏ:
arr + 2nhảy tới địa chỉ của phần tử thứ 2. - Giải tham chiếu
*(...)để lấy giá trị tại ô nhớ đó.
Sự kỳ quặc nổi tiếng: 2[arr]?
Vì phép cộng có tính chất giao hoán: *(arr + 2) giống hệt *(2 + arr). Do đó, trong C/C++, biểu thức sau hoàn toàn hợp lệ và chạy đúng:
cpp
int arr[]{ 10, 20, 30 };
std::cout << 2[arr] << '
'; // In ra 30! (Nhưng TUYỆT ĐỐI không viết thế này trong thực tế!)3. 📝 Hệ Thống Quiz & Bài Tập Tự Luyện
Câu hỏi 1: Giả sử con trỏ double* p có giá trị địa chỉ là 0x2000. Biết sizeof(double) == 8. Biểu thức p + 3 sẽ có giá trị địa chỉ là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết: Số học con trỏ tăng theo công thức: Địa chỉ mới = Địa chỉ cũ + (Số bước * sizeof(Kiểu)). p + 3 = 0x2000 + 3 * 8 = 0x2000 + 24 bytes (trong hệ thập lục phân, 24 là 0x18). Do đó, địa chỉ mới là 0x2018.