Giao diện tối
25.11 — Xuất Đối Tượng Đa Hình Với Toán Tử <<
🎯 Mục Tiêu Bài Học
- Hiểu vấn đề nan giải: Tại sao
friend std::ostream& operator<<không thể khai báo là hàm ảovirtual. - Nắm vững mẫu thiết kế (Idiom) kinh điển: Kết hợp
operator<<thông thường với một hàm ảo hỗ trợprint().
1. Vấn Đề: Toán Tử << Không Thể Là Hàm Ảo
Toán tử xuất luồng operator<< bắt buộc phải nhận tham số đầu tiên là std::ostream&. Do đó, nó phải được cài đặt dưới dạng một hàm tự do (Friend function), không thể là một hàm thành viên của lớp. Vì nó không phải hàm thành viên, C++ không cho phép khai báo virtual friend std::ostream& operator<<!
Nếu bạn chỉ nạp chồng operator<< thông thường cho Base và Derived, khi in qua con trỏ Base*, C++ sẽ chỉ gọi phiên bản của Base:
cpp
Base* b = new Derived();
std::cout << *b; // Sẽ luôn gọi operator<<(ostream&, const Base&) bất kể b là gì!2. Giải Pháp: Mẫu Thiết Kế Hàm Ảo print()
Để in đa hình, chúng ta áp dụng kỹ thuật 2 bước:
- Khai báo một hàm ảo thành viên:
virtual std::ostream& print(std::ostream& out) const;trong lớp cơ sở, và ghi đè nó ở các lớp con. - Nạp chồng duy nhất MỘT toán tử
operator<<cho lớpBase, và bên trong nó chỉ việc ủy quyền cho hàm ảoprint()!
cpp
#include <iostream>
class Base
{
public:
virtual ~Base() = default;
// 1. Ham ao thanh vien chiu trach nhiem xuat du lieu
virtual std::ostream& print(std::ostream& out) const
{
out << "Base";
return out;
}
// 2. Nap chong operator<< duy nhat tai Base
friend std::ostream& operator<<(std::ostream& out, const Base& b)
{
return b.print(out); // Goi ham ao print() tai runtime!
}
};
class Derived : public Base
{
public:
std::ostream& print(std::ostream& out) const override
{
out << "Derived da duoc in da hinh ruc ro!";
return out;
}
};
int main()
{
Base b;
Derived d;
Base& ref1 = b;
Base& ref2 = d;
// In thong qua tham chieu lop co so:
std::cout << ref1 << '\n'; // In ra: Base
std::cout << ref2 << '\n'; // In ra: Derived da duoc in da hinh ruc ro!
return 0;
}