Giao diện tối
24.5 — Kế Thừa & Các Từ Khóa Truy Cập (Access Specifiers)
🎯 Mục Tiêu Bài Học
- Phân biệt phạm vi truy cập:
public,private, vàprotected. - Hiểu rõ ma trận kế thừa: Kế thừa công khai (
public), Kế thừa bảo vệ (protected), và Kế thừa riêng tư (private). - Đánh giá ưu nhược điểm của từ khóa
protectedtrong thiết kế phần mềm.
1. Từ Khóa protected Trong C++
C++ cung cấp thêm phạm vi truy cập thứ ba: protected (được bảo vệ):
public: Bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu cũng có thể truy cập trực tiếp.private: Chỉ chính các hàm thành viên và friend của lớp đó mới được truy cập. Lớp con cũng KHÔNG THỂ truy cập trực tiếp.protected: Các hàm bên ngoài không thể truy cập, nhưng CÁC LỚP DẪN XUẤT ĐƯỢC PHÉP TRUY CẬP TRỰC TIẾP.
cpp
class Base
{
public:
int m_public{ 1 };
protected:
int m_protected{ 2 }; // Con truy cap duoc, ben ngoai cam!
private:
int m_private{ 3 }; // Chi Base truy cap duoc!
};
class Derived : public Base
{
public:
void test()
{
m_public = 10; // HOP LE
m_protected = 20; // HOP LE: Derived la con nen duoc phep
// m_private = 30; // LOI BIEN DICH! Private khong the truy cap tu con
}
};2. Bảng Ma Trận Kế Thừa Toàn Diện
Kiểu kế thừa (public, protected, private) quy định mức độ quyền hạn tối đa của các thành viên kế thừa khi chuyển giao sang lớp con:
| Thành viên trong Base | Kế thừa : public Base | Kế thừa : protected Base | Kế thừa : private Base |
|---|---|---|---|
public | Giữ nguyên là public | Trở thành protected | Trở thành private |
protected | Giữ nguyên là protected | Trở thành protected | Trở thành private |
private | Không thể truy cập | Không thể truy cập | Không thể truy cập |
Thực Tế Ngành Công Nghiệp
- Hơn 99% trường hợp bạn sẽ sử dụng
public inheritancevì nó duy trì đúng chuẩn quan hệ "is-a". private inheritancevàprotected inheritancerất hiếm khi được sử dụng, thường chỉ dùng trong các kỹ thuật chuyên sâu như Policy-Based Design hoặc mô phỏng quan hệ implemented-in-terms-of.
3. Cảnh Báo Về Việc Sử Dụng Biến Thành Viên protected
Khuyến Cáo Thực Hành Tốt Nhất
Hạn chế tối đa việc đặt biến thành viên ở chế độ protected. Hãy giữ biến thành viên là private và cung cấp các hàm Getter/Setter ở chế độ protected cho lớp con sử dụng. Lý do: Nếu bạn cho phép lớp con truy cập trực tiếp vào biến, sau này khi bạn muốn thay đổi kiểu dữ liệu của biến ở lớp cha, bạn sẽ làm hỏng toàn bộ mã nguồn của tất cả các lớp con!
4. Quiz
Câu hỏi:
Nếu lớp Child kế thừa theo kiểu private từ Parent (class Child : private Parent), thì đối tượng Child c; có thể gọi được các hàm public của Parent từ hàm main() không? <details><summary>``<b>Xem lời giải
Đáp án: KHÔNG THỂ! Vì qua kế thừa private, tất cả các thành viên public của Parent đã bị biến thành private bên trong Child. Do đó, người dùng từ bên ngoài Child hoàn toàn không thể nhìn thấy chúng.